Benim deprem çalışmalarına ilgim üç koldan gelişti. Birincisi Afette Rehber Çevirmenlik (ARÇ) çalışmaları, ikincisi oturduğum mahallede “mahalle afet yönetimi” çalışmaları, üçüncüsü de akademik bir ilgi alanı olarak bilimsel bilginin topluma aktarılması. Afet müdahalesine dönük olan ilk iki konuyla ilgili olarak çeşitli eğitimler aldım ve çok sayıda etkinlikte yer aldım. Son dönemlerde genelde ayırdığım zaman azalmış olsa da, afet hazırlığı çalışmaları yoğun bir ilgi alanım olarak süreklilik kazandı.

İyi niyet ve güçlü bir angajman vardı, ama yeterince işbölümünün olmamasından dolayı müdahale verimsizdi. Bu aynı zamanda koordinasyonsuzluk olarak da yansıyor; farklı müdahale grupları ararsında gereksiz rekabet doğarken bir taraftan da belli müdahalelere girişilmemiş oluyor. Sözgelimi enkaz güvenliğinin zamanında alınmamış olması halkın afet çalışanlarının işini zorlaştırmasına yol açıyor ve halkın müdahalelere entegre biçimde katılması pek sağlanamıyor.

Bu konuda benim kişisel deneyimim yok, ama anlatılanlardan ve ARÇ çalışmalarından bildiğim kadarıyla burada da iyi niyet önde. Ama çevirmenden ne beklenebileceği, çevirmenin nerelerde inisiyatif alabileceği konusunda bariz eksiklikler yaşanmış görünüyor.

Afet koşullarına her şeyden önce psikolojik olarak hazırlık gerekiyor. Bu koşullarda çevirmenlik yoğun bir hareketlilik ve olaya dahil olmayı gerektiriyor. Bunun için de dil bilgisinin yeterli olmadığını, duruma uyumun ve o koşullarda iletişimin sağlıklı yürümesinin önemi var; salt yabancı dil bilgisine bakılması, konu bilgisinin de eksik olabileceği anlamına geliyor. Konu bilgisi deyince burada çok farklı alanlardan bilgi söz konusu. Bir çevirmen tüm bu alanlarda eksiksiz bilgili olamaz ama en temel noktalarda bile bilgi eksiği olabiliyor, salt dil bilen kişiden söz ettiğimizde. ARÇ üyelerinin en azından bir üst bakışı olmasına çalışıyoruz.

Belli kişiler psikolojik ve altyapı bilgisi olarak kendilerini doğrudan sorumlu hissederek çağrı beklemeden harekete geçerler ve nerede kiminle buluşabileceklerini, müdahale sürecinin neresinde yer alabileceklerini bilirlerdi. Bu da zaman kaybını azaltmaya, belli yerlerde uygun nitelikte belli kişilerin görev almasına yarayabilir ve genel olarak çeviri hizmetlerinde daha aktif bir çalışma sergilenebilirdi. ARÇ’ın bir avantajı da çevirmenlerin tek başlarına olmadıklarını bilmeleri, kendilerinde yetersizlik hissettikleri durumda yardımlaşma olanağına güvenmeleri. Bu aynı zamanda psikolojik olarak rahatlatıcı bir şey ve kişinin harekete geçmesi için önemli bir motivasyon nedeni. Bu söylediklerim asgari koşullar. ARÇ bunun ötesinde de müdahaleyi organize biçimde yapmayı, farklı yerlere uygun nitelikli kişileri yönlendirmeyi ve müdahale süreci içinde çevirmen grubu içinde bir iletişimi başarabilirse, çok daha ileri düzeyde bir çeviri ve rehberlik hizmeti sağlanır.

Önemli, bir insan kaynağını bu alana yöneltmek başlı başına bir kazanç. Ayrıca organizasyon yapısı olarak da hazırlığı var ARÇ’ın. ARÇ, 17 Ağustos boyutlarındaki bir afet durumunda çeviri ihtiyacının tümünü, anında karşılayamayacaktır. Ama ARÇ’la bağlantılı olarak belki yüzden fazla kişi hemen hareketlenecektir. Ayrıca afet koşullarında ARÇ dışından gelecek gönüllü desteğini de entegre edecek yapıdadır. ARÇ’ın organizasyon ağı da koordinasyonu kolaylaştıracaktır. Teknik iletişim konusunda da çok ileri düzeyde olmamakla birlikte belli bir altyapımız var. Bu ölçüler içinde ARÇ göreve hazırdır.